Wystąpienie: Barbara Bartuś

Dziękuję.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 63 lata temu w Majdanie Kozic Górnych na Lubelszczyźnie zginął sierż. Józef Franczak. Poległ w walce ostatni żołnierz polskiego podziemia niepodległościowego. W historii Józefa Franczaka ps. Lalka, nazywanego też "Lalusiem", jest coś szczególnie przejmującego. To nie tylko historia żołnierza, który przez 18 lat po wojnie pozostawał w konspiracji. To historia człowieka, który walczył z sowieckim okupantem, a potem nie pogodził się z narzuconą Polsce władzą komunistyczną. Zginął 21 października 1963 r., gdy od zakończenia wojny minęło już 18 lat.

Józef Franczak do Wojska Polskiego wstąpił jako ochotnik w wieku 17 lat. We wrześniu 1939 r. walczył w wojnie obronnej, a po 17 września walczył z sowieckim najeźdźcą. Później służył w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej.

Gdy po wojnie przekonał się, że komunistyczna władza prześladuje żołnierzy podziemia, nie złożył broni. Żył w ukryciu, ścigany przez aparat bezpieczeństwa. Władze PRL-u prowadziły przeciwko niemu operacje, angażując dziesiątki agentów. Przełom nastąpił w 1963 r. (Dzwonek), gdy SB pozyskała tajnego współpracownika Stanisława Mazura, stryjecznego brata partnerki Franczaka, matki jego syna. To informacje przekazane przez niego pozwoliły funkcjonariuszom ustalić miejsce pobytu partyzanta. Zginął otoczony przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i ZOMO. Jednak nawet zgon nie zakończył prześladowania. Po sekcji zwłok przeprowadzonej na polecenie prokuratora odcięto mu głowę, a ciało potajemnie pogrzebano w bezimiennym grobie. Rodzina mogła go pochować dopiero po wielu latach. Cześć i chwała bohaterom! Niech żyje wolna Polska! (Oklaski)