Senackie komisje za szybszym wejściem w życie ustawy wdrażającej DSA

Senackie komisje poparły we wtorek poprawki do ustawy umożliwiającej blokowanie nielegalnych treści w internecie. Jedna z nich pozwoli na skrócenie vacatio legis z sześciu do trzech miesięcy.

We wtorek, podczas wspólnego posiedzenia senackich komisji infrastruktury oraz kultury i środków przekazu, procedowano przygotowaną przez Ministerstwo Cyfryzacji nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw, która wdraża w Polsce Akt o usługach cyfrowych (Digital Service Act - DSA).

Podczas posiedzenia senatorka KO Halina Bieda zgłosiła trzy zaakceptowane przez stronę rządową poprawki - jedna z nich dotyczyła skrócenia okresu vacatio legis z sześciu do trzech miesięcy, inna - rozszerzenia prawa natychmiastowej wykonalności usuwania treści w przypadku, gdy ktoś przyjmuje zlecenia zabójstwa i informuje o tym w internecie, chce doprowadzić człowieka do targnięcia się na własne życie albo stosuje groźbę bezprawną.

Pozostałe poprawki - w tym zgłoszone przez Biuro Legislacyjne - miały charakter techniczny.

Wszystkie propozycje uzyskały akceptację członków komisji. Teraz będzie się do nich musiał odnieść Senat na plenarnym posiedzeniu, które rozpocznie się w środę.

Po posiedzeniu komisji wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zrelacjonował jej przebieg w rozmowie z dziennikarzami. Podkreślił, że obydwie poprawki idą w kierunku, o którym szef kancelarii prezydenta Zbigniew Bogucki mówił na ostatnim posiedzeniu plenarnym Sejmu, czyli właśnie o wprowadzeniu natychmiastowej wykonalności w przypadku pojawiania się najcięższych przestępstw oraz skróceniu vacatio legis.

- Podajemy rękę prezydentowi, mówiąc: chcemy, aby ta ustawa została podpisana, bo to bezpieczeństwo dla obywateli - podkreślił Gawkowski. 

Na rzecz proponowanych zmian - jak dodał - przemawia też to, co działo się w ostatnich tygodniach.

- W ostatnim tygodniu podejmowaliśmy reakcje w ponad stu sytuacjach, gdzie ludzie propagowali treści związane z atakami na szkoły, chcieli je powielać lub chwalili wprost. W połowie przypadków platformy cyfrowe nie reagowały albo ściągały treści po dwóch, trzech dniach. Ta ustawa daje instrumenty, by natychmiastowa wykonalność następowała od razu po zgłoszeniu - zaznaczył Gawkowski.

Podkreślił zarazem, że „brak podpisu pod tą ustawą będzie wzięciem odpowiedzialności przez prezydenta za to, że pojawiają się nielegalne treści”.

Nowelizacja jest odpowiedzią na styczniowe weto prezydenta Karola Nawrockiego do pierwszej wersji nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Weto uniemożliwiło implementację obowiązującego w krajach Unii Europejskiej aktu o usługach cyfrowych (DSA), który zaczął obowiązywać ponad dwa lata temu. Za brak wdrożenia Polsce grożą wysokie kary finansowe ze strony TSUE.

Podczas posiedzenia komisji wicepremier zaznaczył, że prezydenckie weto do pierwszej wersji przepisów było nieusprawiedliwione -  choć prezydent uznał je za formę administracyjnej cenzury i naruszenie wolności słowa, w rzeczywistości nie wprowadzają one cenzury, a realną ochronę użytkowników.

- Te wolności są wzmacniane. Człowiek w internecie ma prawo do takiego samego traktowania, jak człowiek, który w realnym życiu funkcjonuje i w jakiś sposób chce, żeby jego prawa były szanowane - powiedział Gawkowski.

Wicepremier wskazał, że obecne narzędzia są niewystarczające do szybkiego zarządzania sytuacjami kryzysowymi. Jako dowód podał sytuację z 9 października, gdy na platformie X wykryto wpisy naruszające prawo karne: po 9 godzinach od wysłania zgłoszenia platforma zwróciła się z prośbą o uzupełnienie materiałów, a dwa dni później odpowiedziała, że nie zakwalifikowała wpisu jako naruszenia prawa.

- Bez tych przepisów nie możemy skutecznie chronić dzieci w internecie, (...) nie możemy chronić starszych w internecie. Bez tych przepisów polski internet jest pełen ścieku - ocenił.

Podczas debaty senator PiS Wojciech Skurkiewicz dopytywał, czy nowela będzie wymagała notyfikacji do Komisji Europejskiej oraz czy dialog w tej sprawie został już rozpoczęty.

W odpowiedzi szef resortu cyfryzacji podkreślił, że Komisja Europejska wzywa Polskę do jak najszybszego zaimplementowania DSA.

- Otrzymaliśmy pismo od przewodniczącej Komisji Europejskiej, która wprost wskazuje, że Polska jest ostatnim już państwem w Unii Europejskiej, która nie zaimplementowała tych przepisów i że powinniśmy to zrobić natychmiast - powiedział. Zapewnił, że procedura notyfikująca została uruchomiona i trwa.

Senator Artur Dunin (KO) zwrócił uwagę na potrzebę pochylenia się nad kwestiami związanymi z RODO, deepfake'ami oraz ochroną obywateli przed nieprawdziwymi treściami generowanymi przez sztuczną inteligencję. Dodał, że przygotował poprawki w tym zakresie.

Wicepremier Gawkowski wyjaśnił, że polski parlament przyjął już ustawę o systemie sztucznej inteligencji, która powołuje Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Zadeklarował, że poprawki Dunina zostaną przeanalizowane, gdy komisja rozpocznie prace i przedstawi raporty, co ma pozwolić na celu uniknięcie wprowadzania przepisów potencjalnie kolidujących z istniejącą ustawą o systemie AI.

Nowelizacja ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw została uchwalona przez Sejm na ostatnim posiedzeniu, choć początkowo nie było jej w porządku obrad. Jej drugie czytanie odbyło się w Sejmie na początku września i od tamtej pory czekała ona na dalsze procedowanie — bez terminu głosowania. Decyzję o przyspieszeniu prac podjęto po ubiegłotygodniowych atakach w szkołach w Leszczydole-Nowinach i Ostrołęce.

Zgodnie z nowelizacją sądy i właściwe organy będą mogły wydawać nakazy dotyczące treści w internecie. Chodzi o sytuacje, gdy w sieci pojawiają się treści niezgodne z prawem, np. związane oszustwami internetowymi, kradzieżą tożsamości, handlem ludźmi, propagowaniem ustrojów totalitarnych, sprzedażą podróbek oraz nielegalnym handlem towarami.

Dostawcy usług internetowych, w tym np. platformy internetowe, będą musieli blokować wskazane w decyzjach organów treści, ale użytkownicy, których treści ograniczono, będą mogli złożyć wniosek o przywrócenie dostępu — jeśli doszło do błędnej blokady. Przed złożeniem wniosku do organu konieczne będzie skorzystanie z systemu zgłaszania treści u dostawcy usługi.

Rejestr wykorzystywanych do rozpowszechniania nielegalnych treści stron internetowych będzie prowadził prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Od decyzji nakazujących ograniczenia dostępu do nielegalnych treści będzie można odwołać się do sądu powszechnego, który sprawdzi, czy dana treść rzeczywiście narusza prawo. Dlatego też nakazy nie będą wykonywane automatycznie — przed możliwością ich zakwestionowania w sądzie.

W szczególnie pilnych przypadkach decyzjom organów może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Prokuratorzy, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Straż Graniczna będą mogli występować o szybkie blokowanie treści naruszających prawo, w tym związanych z wykorzystywaniem seksualnym dzieci.

Akt o usługach cyfrowych (DSA) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową (rozporządzeniem), która nakłada na firmy w całej UE odpowiedzialność za treści zamieszczane na ich platformach. W całości obowiązuje w krajach członkowskich od 17 lutego 2024 r. Artykuły 9. i 10. DSA wskazują, że państwowe organy sądowe i administracyjne mogą nakazywać dostawcom blokowanie treści w internecie.

Katarzyna Czarnecka, Piotr Śmiłowicz (PAP)

ksc/ pś/ agz/

Polska, Warszawa